W 1919 roku chciano stworzyć Niemiecką Republikę Wschodnią ze stolicą w Bydgoszczy

Rok 1919 to część wielkiego procesu historycznego, jakim było kształtowanie się obszaru Polski, która choć ogłosiła niepodległość 11 listopada 1918 roku i posiadał początki administracji państwowej, nie miała jednak ustalonych granic – mówił w prelekcji pt. Społeczeństwo Bydgoszczy, a Traktat Wersalski” dr Stefan Pastuszewski. Prelekcja poświęcona sytuacji politycznej w Bydgoszczy w 1919 roku, została wygłoszona 28 czerwca, w ramach obchodów 100 rocznicy podpisania Traktatu Wersalskiego.

 

Doktor Stefan Pastuszewski wspomniał, że w Bydgoszczy i najbliższych jej okolicach (mowa o dzisiejszych dzielnicach miasta) ludność polskojęzyczna stanowiła około 30% populacji, ale byli to też Żydzi, Białorusi i Ukraińcy, czyli nie koniecznie ludność całkowicie utożsamiająca się z niepodległościowymi dążeniami narodu polskiego. W 1916 roku władze pruskie chcąc pozyskać polskich rekrutów na fronty I wojny światowej zapowiedziały intencje utworzenia Królestwa Polskiego – Polacy w Bydgoszczy zajmowali postawę lojalistyczną, która wiązała się rzetelnie wypełnianiem obowiązku poborowego.

 

Postawa Polaków na Kujawach i w Wielkopolsce zmieniła się jednak – W drugiej połowie 1917 roku przywódcy ruchu polskiego w zaborze pruskim zmienili postawę na niepodległościową. (…)Posłowie polscy w parlamencie Rzeszy wygłosili oświadczenie o przyszłych granicach państwa polskiego, które w założeniach amerykańskich powinno objąć Kujawy i Wielkopolskę. I uzyskać dostęp do morza – wyjaśniał Pastuszewski – W Bydgoszczy powstał wówczas tajny komitet obywatelski, to są już elementy działania na rzecz Polski, którego liderami byli dr Jan Biziel i Melchior Wierzbicki. Już wtedy typowano osoby na urzędy i stanowiska zajmowane przez Niemców.

 

Niemiecka Republika Wschodnia

7 maja w Paryżu niemieckiej delegacji przedstawiono projekt traktatu pokojowego, który zakładał wejście Bydgoszczy w granice Polski, co wywołało akcje protestacyjne niemieckich nacjonalistów nad Brdą. Doszło do działań zbrojnych, agresji wobec aktywności politycznej Polaków w Bydgoszczy. Chciano powołać nawet nowe państwo Niemiecką Republikę Wschodnią.

 

Do akcji wkroczyli jednak robotnicy – Rada Robotnicza w Bydgoszczy opowiedziała się za przyjęciem traktatu wersalskiego, czyli przeciw rozpoczęciu wojny domowej. 25 czerwca 1919 roku, 3 dni przed ogłoszeniem traktatu pokojowego, odbyło się wspólne posiedzenie polskich i niemieckich organizacji robotniczych. W przyjętej rezolucji stwierdzono, że polscy i niemieccy robotnicy utworzą wspólną straż ludową, która zagwarantuje zachowanie spokoju i porządku Bydgoszczy do czasu ustanowienia polskich władz. Płaszczyzną tego międzynarodościowego posunięcia były interesy klasowe.

Rewolucja listopadowa

Główna przyczyną ogłoszenia 11 listopada przez Niemcy kapitulacji był wybuch rewolucji robotniczej w tym państwie. Wewnętrzne problemy państwa niemieckiego otworzyły pole do powodzenia Powstania Wielkopolskiego. Jak wynika z prelekcji dr Pastuszewskiego, rewolucja miała również wpływ na wydarzenia w Bydgoszczy. 11 listopada 1918 roku, gdy w Warszawie Polska ogłosiła niepodległość, w Bydgoszczy władzę przejęła Rada Żołnierzy.

Łukasz Religa

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *